หนังคัลต์ (cult films) ไม่ได้จัดอยู่ในประเภทของ "ตระกูล" หรือ "genres" สายหลักๆ เนื่องจากเป็นการยากที่จะตีความลงไปให้
ชัดเจนว่า หนังคัลต์นั้นมีองค์ประกอบอะไรบ้าง (ไม่เหมือน musical หรือ western) เช่น setting / characters ไม่ได้มีความชัดจน
หรือ สามารถแยกออกมาได้
หนังคัลต์ น่าจะเป็นการบัญญัติออกมาหลังจากที่หนังฉายออกมาแล้ว แล้วมีคนกลุ่มหนึ่งติดตามหรือชื่นชอบเป็นอย่างมาก ในขณะที่
อีกกลุ่มหนึ่ง รังเกียจ หรือ คิดว่าเป็นเพียงงานขยะไปเลย
หนังคัลต์มักจะปรากฏไปด้วย ลักษณะใดลักษณะหนึ่ง (หรือมากกว่า) ต่อไปนี้
1. ผู้ชมแตกออกเป็นสองเสียงชัดเจนคือ รักมาก และ ประณาม ตัวหนัง โดยพวกหลังจะมากกว่าพวกแรก
2. ต้นทุนต่ำ เอฟเฟ็คแบบหนังเกรดบี
3. มักจะมีความรุนแรงปนเปื้อนอยู่ในระดับสูง - สูงมาก
4. เล่นตลกกับสิ่งที่ไม่น่าจะตลกเช่น การฆ่าฟัน เลือดพุ่งกระฉูด เล่นกับปฏิกูล ศพ xxxฯลฯ
5. มีกลุ่ม หรือ ลัทธิคนดูที่คลั่งใคล้ชนิด ใครอย่ามาด่าหนังเรื่องนี้นะเฟ้ย ไม่งั้นโดนต่อย
6. สร้างกระแส หรือสร้างความอื้อฉาวในสังคมได้ (controversial)
7. มีการเล่นแฟนพันธ์แท้ หรือ การท่องจำอะไรบางอย่างในหนังในลัทธิหนังนั้นๆ
8. มักจะรายได้ต่ำ (ไม่เสมอไป)
9. เกิดการนำไปล้อเลียนบ่อยครั้ง
10. เกิดขนบที่ทำกันต่อๆมา เป็นเรื่องต่อเรื่อง
11. ตัวละครมีความเพี้ยน วิกลจริต อยู่ในขั้นสูง
และ สุดท้ายคือ 12 มีความ "บ้า" หอยู่ในตัวเองสูง!!
(อาจจะมีมากกว่านี้ก็ได้ แล้วแต่กระแสแปรเปลี่ยน ใครรู้เพิ่มก็มาบอกต่อนะครับ ผมก็ไม่ได้เป็น ผู้เชี่ยวชาญ)
ยกตัวอย่างหนังคัลต์บางเรื่อง
Starwars - the episodes
นี่เป็นหนังคัลต์อย่างแท้จริง แม้จะไม่ได้เป็นไปตามทุกข้อที่กล่าวมา ลองมองไปที่ข้อ 5/6/7/9/10
ก็จะพบว่า Starwars จัดลงไปในข้อพวกนั้นได้ เช่นว่า ประโยค "May the force be with you" หรือ
"I am your father" ก็เป็นที่ฮอตฮิต หรือกระทั่งมีคนคลั่งไคล้ขนาดที่ว่า เอามาเขียนภาคต่อเอง
Kill Bill
ไม่ต้องสงสัย นี่คือหนังคัลต์ที่ทำคารวะหนังเรื่องอื่นๆ โดยสามารถจัดลงไปในข้อ 1/3/4/6/9/12
The Lord of the Rings - the sagas
อย่าตกใจไป หนังฟอร์มยักษ์ ก็คัลต์ได้เหมือนกัน !!
สามารถจัดเรื่องนี้ลงไปในข้อที่ 5/6/7/9/10 ได้ โดยผมได้ยินมาว่ามีคนนั่งคุยกันเป็นภาษาเอลฟ์กัน
จากการท่องจำเลยทีเดียว !! (ซึ่งน่าจะมีอิทธิพลมาจากตัวหนังสืออยู่แล้ว)
Ichi the Killer ของสุดยอดผู้กำกับหนังคัลต์ ทากาชิ มิอิเกะ
หนังคัลต์พันธ์แท้จากญี่ปุ่น
จัดลงไปในข้อ 1/2/3/4/5/6/8/9/10/11/12 หลุดไปข้อเดียวคือข้อ 7 ซึ่งไม่แน่อาจจะมีก็ได้ แต่เท่าที่ทราบ
ยังไม่เห็น
ลองมาดู "นฤเบลด" ของผม
จะสามารถจัดลงไปในข้อที่ 1/2/4/8(ไม่มีรายได้ด้วยซ้ำ 555)/10/11 (โดย 10 มาจาก ขุนกระบี่ นั่นเอง)
คิดว่าน่าจะอธิบายให้เห็นภาพได้พอสมควร
อย่างไรก็ดี นี่ไม่ใช่ข้อมูลทางวิชาการ ผู้เขียนเขียนจากประสบการณ์ที่ได้อ่าน และดูมาบ้าง
ใครมีความเห็นเพิ่มเติม ก็เชิญโพสต์ต่อไปได้เลยครับ
